Έναν πουλίν, καλόν πουλίν, εβγαίν’ από την Πόλιν,
ουδέ ’ς σ’ αμπέλια ’κόνεψεν, ουδέ ’ς σα περιβόλια,
επήγεν και ν’ εκόνεψεν ’ς σ’ Αγια-Σοφιάς την Πόρταν.
Έδειξεν τ’ έναν το φτερόν, ’ς σο αίμαν βουτεμένον.
Και ’ς σ’ άλλο το φτερόν αθε, χαρτίν βαστά γραμμένον.
Ατό κανείς ’κί αναγνώθ’, κανείς ξέρει ντο λέγει,
μηδέ κι ο Πατριάρχης μου με όλους τους παπάδες.
Κι έναν παιδίν, καλόν παιδίν, πάει και αναγνώθει.
Σίτ’ αναγνώθει, σίτια κλαίει, σίτια κρούει την καρδίαν:
– Ν’ αηλί εμάς και βάι εμάς, ’πάρθεν η Ρωμανία!
Με αυτούς τους στίχους η Ποντιακή Μούσα ψάλλει την άλωση της Πόλης.
Πέρασαν 573 χρόνια από εκείνη την αποφράδα ημέρα. Το κορυφαίο αυτό ιστορικό γεγονός, που σόκαρε όλη την οικουμένη, άλλαξε ουσιαστικά τη ροή της Ιστορίας στην Ευρώπη και όχι μόνον, διαμορφώνοντας τις μετέπειτα ιστορικές και πολιτιστικές της εξελίξεις.
Εξελίξεις όπου η συμβολή των βυζαντινών λογίων που κατέφυγαν ως πρόσφυγες στη Δύση, δεν ήταν απλά σημαντική, ήταν καθοριστική. Ανάμεσα τους και ο εκ Τραπεζούντος καρδινάλιος Βησσαρίων, διαπρεπής λόγιος πού το 1468 θα χαρίσει στην πόλη της Βενετίας την ανεκτίμητη βιβλιοθήκη του, σχεδόν 1000 χειρόγραφα, ελληνικά και λατινικά, που θα αποτελέσουν τον πυρήνα της περίφημης Μαρκιανής Βιβλιοθήκης της Βενετίας.
Εξελίξεις, που ενώ βυθίζουν την Ανατολή στο σκοτάδι μιας 400ετούς σκλαβιάς, στους επόμενους αιώνες χαρίζει στη Δύση το κίνημα της Αναγέννησης, του Ανθρωπισμού, με τον «Οικουμενικό Άνθρωπο» και τα γνωρίσματά του.
Πέρασαν 573 χρόνια κι όμως δεν φαίνεται να έχουμε διδαχθεί από την Ιστορία, ούτε έχουμε παραδειγματισθεί από τη σωρεία λαθών που οδήγησαν νομοτελειακά στην πτώση της Βασιλεύουσας. Θυμόμαστε όμως ακόμη, και όσο κρατάμε ζωντανή την θύμηση, διατηρούμε ακέραιη και την ελπίδα για ένα πιο φωτεινό μέλλον.
Σαν επίλογο, ας μνημονεύσουμε την απάντηση του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου προς τον Μωάμεθ Β΄, όταν ο τελευταίος του ζήτησε, ακολουθώντας τις προσταγές του Ισλαμικού νόμου, να παραδώσει την Πόλη με εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους.
«Το να σου παραδώσω όμως την πόλη ούτε σε εμένα επαφίεται
ούτε σε άλλον από τους κατοίκους της·
διότι με κοινή απόφαση οι πάντες θα αποθάνουμε αυτοπροαίρετα
και δε θα υπολογίσομε τη ζωή μας».
Υπόδειγμα πατριωτισμού, παράδειγμα αλτρουισμού, εξαίσιο δείγμα ψυχικής και πνευματικής υπέρβασης, και ταυτόχρονα πολιτικού ρεαλισμού. Όλα αυτά στην εποχή μας βρίσκονται σε ανησυχητική έλλειψη.
Επαίραν το Βασιλοσκάμ’ κι ελλάεν Αφεντία.
Μοιρολογούν τα εκκλησιάς, κλαίγνε τα μαναστήρια
κι Αϊ-Γιάννες ο Χρυσόστομον κλαίει, δερνοκοπισκάται.
– Μη κλαις, μη κλαις Αϊ-Γιάννε μου, και δερνοκοπισκάσαι.
Η Ρωμανία αν ’πέρασεν, ανθεί και φέρει κι άλλο…
Με εκτίμηση
Για το Διοικητικό Συμβούλιο
Ο Πρόεδρος Γεώργιος Βαρυθυμιάδης
Η Γενική Γραμματέας Αθηνά Σωτηριάδου
